คลังความรู้ครูเบิร์ด

Co-5 STEPs — การเรียนรู้แบบรวมพลัง 5 ขั้นตอน

Properties1
tagsresource, teaching, pedagogy, การงานอาชีพ, มัธยม, ม.2, co-5-steps, รวมพลัง

อ่านราว 2 นาที

Co-5 STEPs — การเรียนรู้แบบรวมพลัง 5 ขั้นตอน

แนวคิด นักทฤษฎี ดร.ณัฐพงศ์ ฉลาดแย้ม (ศึกษานิเทศฯ สพป.อุดรธานี เขต 1) ดัดแปลงกระบวนการเรียนรู้ 5 ขั้น โดย บูรณาการวิธีการทางวิทยาศาสตร์ (Scientific Method) + Inquiry + Project-based เข้าด้วยกัน แล้วเพิ่ม “การทำงานกลุ่มแบบรวมพลัง” — เด็กเก่งช่วยเด็กเรียนช้า เด็กถนัดกว่าช่วยเด็กถนัดน้อย เพื่อให้เกิด ความเสมอภาค ไม่ทิ้งนักเรียนคนใดไว้ข้างหลัง (พิมพันธ์ เดชะคุปต์ และ พเยาว์ ยินดีสุข, 2561, น. 56-61)

องค์ประกอบ / 5 ขั้นตอน

#ขั้นตอน (ไทย / อังกฤษ)หัวใจของขั้นตอน
1เสนอสิ่งเร้าและระบุคำถามสำคัญ (Stimulating & Key Questioning)ครูทบทวนประสบการณ์เดิม ให้นักเรียนตั้งสมมติฐาน/คาดคะเน โดยครูไม่เฉลย เทคนิค: Thing-Pair-Share (คิดคนเดียว-คิดคู่-คิดเป็นทีม)
2แสวงหาสารสนเทศและวิเคราะห์ (Searching & Analyzing)พิสูจน์สมมติฐาน เก็บข้อมูลผ่านใบกิจกรรม/ใบงาน/ใบทดลอง/ใบความรู้ แล้ววิเคราะห์เชิงคุณภาพหรือเชิงปริมาณ + นำเสนอด้วย ผังกราฟฟิก (Graphic Organizers)
3อภิปรายและสร้างความรู้ (Discussing & Constructing)ตีความข้อมูล → สรุดเป็นความรู้ของตนเอง กลุ่มปรับแก้ความรู้ที่สร้างขึ้น → ครูเชื่อมโยงสู่ความรู้ที่ถูกต้อง
4สื่อสารและสะท้อนคิด (Communicating & Reflecting)นำเสนอหน้าชั้นเรียนหลากหลายวิธี — บทบาทสมมติ สัมมนา สนทนา ผลงานติดผนัง/กระดาน ตามหลัก 3P
5ประยุกต์และตอบแทนสังคม (Applying & Serving)นำความรู้ไปใช้ในสถานการณ์ใหม่/สาระอื่น/ในครอบครัว เกิดชิ้นงานใหม่

หลัก 3P ในขั้นที่ 4: Planning (วางแผนการพูด) → Preparation (ซ้อม/เตรียม) → Presentation (นำเสนอหน้าชั้นเรียน)

ตัวอย่างในวิชาการงานอาชีพ ม.2

  • หน่วยที่ 6 งานอาชีพ (ตามคู่มือครู พว.) — นักเรียนจัดประสบการณ์อาชีพ: ขั้นที่ 1 เห็นรูปอาชีพต่าง ๆ แล้วตั้งคำถามว่า “อาชีพนี้ต้องทักษะอะไรบ้าง” • ขั้นที่ 2 สำรวจข้อมูลจากใบความรู้/สื่อ • ขั้นที่ 3 อภิปรายร่วมกันจัดกลุ่มอาชีพ • ขั้นที่ 4 นำเสนอ 3P • ขั้นที่ 5 เขียนแผนจัดประสบการณ์ในโรงเรียนจริง
  • งานครัวฯ — “เนื้อสัตว์ให้ความร้อนกี่แคลอรี?” — ครูวางภาพเนื้อสัตว์ 3 ชนิดบนโต๊ะ → นักเรียนตั้งสมมติฐานว่าชนิดใดให้พลังงานมากที่สุด → ออกแบบการทดลองเปรียบเทียบ (ทำซ้ำ 3 ครั้ง) → บันทึกลงตาราง → อภิปรายหาสาเหตุที่ผลไม่ตรงกับที่คาด
  • งานประดิษฐ์จากวัสดุท้องถิ่น — วิเคราะห์ “ขยะประเภทใดลดการใช้พลังงานได้มาก” — นักเรียนแบ่งกลุ่มย่อยหาข้อมูลชนิดขยะในโรงเรียน → ผังกราฟิกเปรียบเทียบ → นำเสนอเพื่อเปลี่ยนเป็นกิจกรรมคัดแยกขยะในห้องเรียน
  • งานธุรกิจ — “ต้นทุนจริงของของมือสอง” — ครูให้ใบเฉลยราคาตลาด → นักเรียนตั้งคำถามว่าราคาใครสมเหตุสมผล → เปรียบเทียบแหล่งข้อมูล 3 แห่ง → สรุปเป็นเกณฑ์ตัดสินใจซื้อ
  • หลักฐานงานวิจัยรองรับ: เชาวลิต ส. และคณะ (2568) วิจัยกับนักเรียน ม.5 วิชาชีววิทยา 4 พบว่าทักษะการคิดวิเคราะห์และผลสัมฤทธิ์หลังเรียน สูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และความพึงพอใจอยู่ระดับมากที่สุด; ครุสภาวิทยาจารย์ ปี 2563 (ภคนันท์ แช่มรัมย์) ใช้ Co-5 STEPs กับนักเรียน ป.4 ได้ผลสัมฤทธิ์สูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

ข้อดี

  • ครอบคลุมตัวชี้วัดหลายตัวพร้อมกัน (ความรู้ + ทักษะกระบวนการคิด + คุณลักษณะ) ในกิจกรรมเดียว
  • เด็กอ่อนได้รับการช่วยเหลือจากเพื่อนโดยไม่ถูกทิ้ง — ตอบโจทย์ห้องเรียน 40 คนที่มีฐานต่างกัน
  • ใช้สื่อ/ใบงานที่ครูทำเองได้ ไม่ต้องลงทุนเพิ่ม — ค่ายุ่งยากต่ำต่อคาบ
  • มีโครงชัดเจน เขียนเป็นแผนได้ตรง ๆ 5 กิจกรรม = 5 คาบ

ข้อจำกัด

  • ขั้นที่ 1 ต้องออกแบบสิ่งเร้าที่ดี ไม่งั้นนักเรียนจะเดาสมมติฐานไม่ออก
  • ขั้นที่ 2 กินเวลามากที่สุด ต้องเตรียมใบงาน/ใบทดลองไว้ล่วงหน้า
  • ขั้นที่ 3 เสี่ยงกลายเป็นการ “ฟังครูเฉลย” ถ้าครูเข้าไปชี้นำเร็วเกินไป
  • ขั้นที่ 5 (ตอบแทนสังคม) ทำจริงในโรงเรียนได้ยาก ต้องมีพันธมิตร/งบช่วยเหลือ
  • ต้องการครูที่ถอดความรู้ GPAS 5 Steps ของ พว. มาประยุกต์ให้เป็นการทำงานกลุ่ม

แหล่งต้นทาง

โน้ตที่เกี่ยวข้อง

มุมมองกราฟ

หน้าที่กล่าวถึง